Η ψηφιακή μετάβαση της ελληνικής οικονομίας: Μια δεκαετία αλλαγών

Η τελευταία δεκαετία στην Ελλάδα δεν ήταν απλώς μια περίοδος οικονομικής προσαρμογής, αλλά η αφετηρία για μια βαθιά δομική μεταβολή στον τρόπο που κινείται το χρήμα. Σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ηλεκτρονικές Πληρωμές στην Ελλάδα: Μια δεκαετία (2015–2024) ραγδαίας επέκτασης», η χώρα μας πρωταγωνιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην υιοθέτηση των ψηφιακών συναλλαγών.

Η έρευνα αναδεικνύει ότι οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν πλέον ριζώσει στην καθημερινότητα των πολιτών, περιορίζοντας δραστικά τη χρήση των μετρητών. Το GeoStratigika Newsroom αναλύει τα δεδομένα που δείχνουν ότι η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη ταχύτερη ανάπτυξη στη χρήση καρτών ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, μια εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα τα δημόσια έσοδα και τη λειτουργία της αγοράς.

Η ακτινογραφία της ανόδου: Από τα Capital Controls στη διασύνδεση των POS

Οι κινητήριες δυνάμεις της αλλαγής

Η έκρηξη στη χρήση της κάρτας δεν συνέβη τυχαία. Υπήρξε το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού αναγκαστικών μέτρων και τεχνολογικής ωρίμανσης. Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι (capital controls) του 2015, η στοχευμένη νομοθεσία των ετών 2016-2021 και, φυσικά, η πανδημία του COVID-19, λειτούργησαν ως καταλύτες.

Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η πρόσφατη διασύνδεση των POS με την ΑΑΔΕ το 2024, η οποία «σφράγισε» τα κενά στη φορολογική συμμόρφωση. Είναι εντυπωσιακό ότι μεταξύ 2014 και 2024, ο αριθμός των συναλλαγών με κάρτες αυξήθηκε σχεδόν 25 φορές, ενώ η συνολική αξία τους δεκαπλασιάστηκε.

Η μάχη κατά της φοροδιαφυγής και τα 400 εκατομμύρια ευρώ

Ένα από τα πιο κρίσιμα συμπεράσματα του ΙΟΒΕ αφορά το «κρυφό» κέρδος για το κράτος. Η επέκταση των ψηφιακών πληρωμών το 2024 εκτιμάται ότι πρόσφερε τουλάχιστον 400 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με τους αναλυτές, για κάθε 10 ευρώ που δαπανήθηκαν μέσω κάρτας φέτος, τα 0,50 ευρώ αφορούσαν έσοδα ΦΠΑ που παλαιότερα παρέμεναν αδήλωτα.

Παρά την πρόοδο αυτή, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το 14ο μεγαλύτερο έλλειμμα εσόδων ΦΠΑ στην ΕΕ, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης μέσω του ελέγχου της παραοικονομίας.

Πού χρησιμοποιούμε κάρτα και πού επιμένουμε στα μετρητά;

Οι καταναλωτικές συνήθειες έχουν αλλάξει ριζικά. Πλέον, οι online πληρωμές έχουν εκτοξευθεί, με την αναλογία προς τις φυσικές συναλλαγές να διαμορφώνεται στο 1:2 στην μετα-πανδημική εποχή. Οι καταναλωτές χρησιμοποιούν πλέον τις κάρτες τους ακόμη και για αγορές μικρής αξίας στην καθημερινότητά τους.

Ωστόσο, η μελέτη εντοπίζει δύο ταχύτητες στην αγορά:

  • Υψηλή διείσδυση: Σούπερ μάρκετ, πρατήρια καυσίμων, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας και ταξί (όπου η αποδοχή έγινε υποχρεωτική).
  • Χαμηλή διείσδυση: Νομικές και ιατρικές υπηρεσίες, συντήρηση κατοικιών, εκπαίδευση και προσωπική φροντίδα (κομμωτήρια, αρτοποιεία), αν και στα τελευταία παρατηρείται τάση σύγκλισης.

Τα επόμενα βήματα για μια διάφανη οικονομία

Για να ενισχυθεί περαιτέρω η φορολογική συμμόρφωση, το ΙΟΒΕ προτείνει μια δέσμη μέτρων που θα κάνουν τις ηλεκτρονικές πληρωμές ακόμη πιο ελκυστικές. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα κίνητρα επιστροφής χρημάτων (cash-back) για στοχευμένες κατηγορίες δαπανών, η σύνδεση των εκπιπτόμενων δαπανών των ελεύθερων επαγγελματιών αποκλειστικά με ψηφιακά μέσα και η αναβάθμιση της φορολοταρίας ώστε να εστιάζει σε συναλλαγές υψηλού κινδύνου φοροδιαφυγής.

Η μετάβαση σε μια οικονομία χωρίς μετρητά δεν είναι μόνο θέμα ευκολίας, αλλά ένα ισχυρό όπλο για τη δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών στην Ελλάδα του αύριο.

ΠΗΓΕΣ: Μελέτη ΙΟΒΕ (Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών): “Electronic Payments in Greece: A Decade (2015–2024) of Rapid Expansion”, Δεδομένα ΑΑΔΕ για τη διασύνδεση POS-Ταμειακών Μηχανών (2024), Στατιστικά στοιχεία Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ECB) για τη χρήση καρτών στην ΕΕ-27.

Διαβάστε επίσης:

Θρίλερ με ρωσικό πλοίο στη Σουηδία: Τι κρύβεται πίσω από την έφοδο;

Μόσχα: Ποιος ήθελε νεκρό τον Στρατηγό Σαρβάροφ; Η έκρηξη που συγκλονίζει

Κοινή στρατιωτική δύναμη Ελλάδας – Ισραήλ: Σε Ρόδο ή Κάρπαθο τα πλοία και τα αεροσκάφη