Η Άγκυρα επαναφέρει το ζήτημα του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ σε καθαρά γεωπολιτικό επίπεδο. Στην εβδομαδιαία ενημέρωση της 24ης Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας τοποθετήθηκε ειδικά για το σχεδιαζόμενο καλώδιο και συνέδεσε την υλοποίησή του με τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν πρόκειται επομένως για σχόλιο τουρκικού μέσου ή αναλυτή, αλλά για επίσημη θέση κρατικού φορέα.

Το υπουργείο υποστήριξε ότι εργασίες τοποθέτησης καλωδίων ή αγωγών, όπως και επιστημονικές έρευνες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί ότι ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα της, πρέπει να «συντονίζονται προηγουμένως» με την Άγκυρα. Πρόσθεσε ότι δεν επιτρέπονται δραστηριότητες τις οποίες χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένες και οι οποίες, κατά την τουρκική θέση, αγνοούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της, ενώ ανέφερε ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις και λαμβάνει «τα απαραίτητα μέτρα».

Η σύνδεση με τις τουρκικές διεκδικήσεις

Η διατύπωση αποκτά μεγαλύτερο βάρος επειδή το τουρκικό ΥΠΑΜ δεν περιορίζεται σε μία γενική αναφορά στην Ανατολική Μεσόγειο. Επικαλείται ως νομικό πλαίσιο το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες και τα όρια υφαλοκρηπίδας που η Τουρκία γνωστοποίησε στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020. Με αυτόν τον τρόπο συνδέει άμεσα ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο με το σύνολο των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην περιοχή.

Η ελληνική θέση είναι διαφορετική. Η Αθήνα θεωρεί ότι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ αποτελεί τη μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο. Παράλληλα, το Great Sea Interconnector εξακολουθεί να έχει σαφή ευρωπαϊκή διάσταση: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το χαρακτηρίζει έργο στρατηγικής σημασίας για τον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, το έχει εντάξει στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος και έχει διαθέσει χρηματοδότηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Έτσι, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο το αν και πότε θα ποντιστεί ένα καλώδιο. Η τουρκική θέση επιχειρεί να καθιερώσει ως προϋπόθεση τον προηγούμενο συντονισμό με την Άγκυρα σε θαλάσσιες περιοχές όπου Ελλάδα και Τουρκία έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τα όρια των δικαιωμάτων τους. Εφόσον η κατασκευή προχωρήσει σε τέτοιες ζώνες, το τεχνικό έργο μπορεί να μετατραπεί ξανά σε πεδίο έμπρακτης δοκιμής των αντίθετων θέσεων των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.